چارچوب سیستم مدیریت ایمنی (SMS) مطابق Annex 19 و Doc 9859 ایکائو — ۴ رکن و ۱۲ جزء.
این رکن به چگونگی ایجاد محیط مناسب توسط هر بهرهبردار برای مدیریت اثربخش ایمنی میپردازد؛ تعهد مدیریت و رهبری ایمنی، کلید استقرار یک SMS اثربخش است.
تعهد و مسئولیت مدیریت
Management Commitment and Responsibility
مدیریت ارشد باید تعهد پایدار خود به ایمنی را بهعنوان یک ارزش بنیادین سازمانی نشان دهد و منابع لازم برای اجرای عملیات ایمن و پیادهسازی و نگهداری SMS را تامین کند.
مسئولیتپذیری ایمنی
Safety Accountabilities
مسئولیتهای ایمنی باید بهطور شفاف میان کارکنان تقسیم شود تا هرکس — از خلبانان و پرسنل فنی تا نیروهای پشتیبانی — نقش و وظیفهٔ دقیق خود در حفظ ایمنی را بداند.
انتصاب پرسنل کلیدی ایمنی
Appointment of Key Safety Personnel
سازمان باید یک یا چند فرد شایسته را برای ایفای نقش مدیر ایمنی و نظارت بر عملکردهای ایمنی منصوب کند؛ این افراد باید دانش بهروز و جایگاه معتبر در حوزهٔ عملیاتی خود داشته باشند.
هماهنگی برنامهریزی واکنش اضطراری
Coordination of Emergency Response Planning
برنامهٔ واکنش اضطراری (ERP) باید رویههای جامعی برای مدیریت فعالیتهای بهرهبردار پس از یک رویداد ناگهانی یا در جریان یک وضعیت اضطراری فراهم کند؛ هماهنگی میان واحدهای مختلف، مدیریت سریع و اثربخش بحران را ممکن میسازد.
مستندسازی سیستم مدیریت ایمنی
SMS Documentation
تمام خطمشیها، فرایندها و رویههای ایمنی باید در یک «راهنمای SMS» مستند شوند. این مستندات مبنای سنجش اثربخشی SMS و مرجع اصلی کارکنان است.
شامل شناسایی خطر، ارزیابی ریسک ایمنی و کاهش ریسک ایمنی است؛ این فرایند بهطور سیستماتیک خطرات موجود در بستر ارائه محصولات یا خدمات را شناسایی میکند.
شناسایی خطر
Hazard Identification
فرایند مدیریت ریسک ایمنی (SRM) بهطور نظاممند خطرات موجود در بستر ارائه محصولات یا خدمات سازمان را شناسایی میکند؛ این کار مستلزم بررسی دقیق سناریوهای حادثه و کشف خطرات پنهان در دل فعالیتهای عملیاتی است.
ارزیابی و کاهش ریسک ایمنی
Safety Risk Assessment and Mitigation
پس از شناسایی خطر، سازمان باید احتمال و شدت پیامدهای آن را ارزیابی کند و اقدامات کاهشی برای حذف خطر یا کاهش ریسک به سطحی قابلقبول تدوین کند.
فرایندها و فعالیتهایی برای تعیین اینکه آیا سیستم مدیریت ایمنی مطابق انتظارات و الزامات عمل میکند یا نه.
پایش و اندازهگیری عملکرد ایمنی
Safety Performance Monitoring and Measurement
عملکرد ایمنی باید بهطور مستمر از طریق گزارش خطر، گزارش رخداد، جلسات کمیتهٔ ایمنی و یافتههای ممیزی و بازرسی پایش و سنجیده شود.
مدیریت تغییر
The Management of Change
هر تغییر در عملیات یا فرایندها میتواند خطرات جدیدی ایجاد کند؛ SMS باید مشخص کند این تغییرات چگونه ارزیابی و اجرا میشوند تا سطح ایمنی حفظ شود.
بهبود مستمر سیستم مدیریت ایمنی
Continuous Improvement of the SMS
خود سیستم مدیریت ایمنی هم باید بهطور دورهای ارزیابی و اصلاح شود؛ سازمان باید اثربخشی SMS را بازبینی و بر اساس دادههای عملکرد و ریسکهای نوظهور بهبود دهد.
فرهنگ ایمنی مثبت را ترویج میکند و به بهرهبردار کمک میکند تا به اهداف ایمنی خود دست یابد.
آموزش و تعلیم
Training and Education
کارکنان باید آموزش جامعی دربارهٔ خطمشیها، رویهها و آگاهی از خطرات ببینند؛ این آموزش باید عوامل انسانی را نیز پوشش دهد و متناسب با نقش هر فرد طراحی شود.
ارتباطات ایمنی
Safety Communication
اطلاعات مربوط به خطرات، رخدادها و انتظارات ایمنی باید بهطور پیوسته در سازمان جریان یابد؛ فضای «غیرتنبیهی» کارکنان را به گزارش نگرانیهای ایمنی و تسهیم درسآموختهها تشویق میکند.